De eerste keer zelf prikken: waar in het lichaam, hoe de angst voor de naald meestal uitpakt en welke fouten het vaakst worden gemaakt. Dit is informatie over de praktische kant, geen medisch advies, geen doseringsadvies en geen vervanging van het gesprek met uw arts of apotheker. Waar het onderzoek dun is, zeggen wij dat erbij.
Kort samengevat
De naald is kort en dun, korter dan de meeste mensen zich voorstellen. De injectie gaat onder de huid en niet in een spier, en dat is de reden dat het bijna altijd minder pijn doet dan verwacht.
Er zijn drie plekken die in de bijsluiters worden genoemd: de buik, de voorkant van het bovenbeen en de bovenarm. Welke u kiest, verandert de werking niet.
De precieze handeling verschilt per merk pen. Deze pagina gaat over hoe het is; de instructie voor uw eigen pen staat in de bijsluiter en wordt bij de eerste uitgifte doorgenomen. Vraag daarom om die uitleg als u die niet krijgt.
Waarom het meestal meevalt
De angst zit bijna altijd in het beeld van een injectie zoals bij een bloedafname of een vaccinatie. Dat is een andere handeling: daar gaat de naald dieper en dwars door een spierlaag heen.
Bij deze pennen gaat de naald in de laag vet direct onder de huid. Die laag heeft weinig pijnzenuwen. De meeste mensen beschrijven het als een prikje of als niets.
Bij een aantal pennen ziet u de naald bovendien niet, omdat die in de dop verborgen zit tot het moment van gebruik. Wie de aanblik het lastigste vindt, heeft daar baat bij.
De eerste keer is de moeilijkste, en dat is bijna nooit vanwege de pijn. Het is de aarzeling: het duurt even voordat u de pen echt tegen de huid drukt. Bij de tweede keer is die weg.
Waar in het lichaam
De buik, op enige afstand van de navel, is de meest gekozen plek. Er zit meestal genoeg onderhuids vet en u ziet wat u doet.
De voorkant of zijkant van het bovenbeen werkt eveneens en is voor sommigen prettiger omdat het minder in het zicht ligt.
De bovenarm wordt in de bijsluiters genoemd, maar is bij uzelf prikken lastiger te bereiken. Als iemand anders het doet, is het een goede plek.
Wissel de plek elke week een stukje. Steeds op dezelfde plek prikken kan het onderhuidse weefsel verharden, en in verhard weefsel wordt het middel minder goed opgenomen.
De fouten die het vaakst voorkomen
Een naald hergebruiken. Een naald is na één keer bot, en dat maakt de volgende prik pijnlijker. Ze zijn bovendien niet meer steriel.
De pen te snel weghalen. Bij de meeste pennen moet u na het indrukken nog een aantal seconden blijven wachten, anders komt een deel van de vloeistof er weer uit. De bijsluiter van uw pen noemt het aantal seconden.
Prikken door de kleding heen. Dat lijkt praktisch en is het niet: u ziet de plek niet en de naald kan beschadigen.
Vergeten te controleren of er genoeg in de pen zit voor een volledige dosis. Bij een bijna lege pen kunt u een halve dosis krijgen zonder het te merken.
Op een vaste plek blijven prikken. Zie hierboven: verhard weefsel neemt minder goed op.
Wat er soms gebeurt en niet erg is
Een klein druppeltje vloeistof op de huid na het terugtrekken. Dat komt voor en betekent zelden dat u een relevante hoeveelheid bent misgelopen. Prik niet opnieuw; overleg bij twijfel.
Een klein bloeduitstortinkje. Dat komt door een geraakt vaatje in de huid en verdwijnt vanzelf. Bij bloedverdunners komt het vaker voor.
Roodheid, jeuk of een bultje op de prikplek, dat binnen een paar dagen weggaat. Blijft het bestaan of breidt het zich uit, meld het dan.
Een vergeten injectie. Wat u dan moet doen, hangt af van het middel en van hoeveel dagen er verstreken zijn, en staat in de bijsluiter. Prik nooit twee doses om het in te halen.
Het vaste moment
De meeste van deze middelen worden eenmaal per week gegeven, op een vaste dag. Welke dag u kiest maakt niet uit, zolang het consequent is.
Kies een dag waarop u thuis en niet gehaast bent. Zondagochtend werkt voor veel mensen beter dan een doordeweekse ochtend.
Zet er een herinnering bij. Vergeten komt in de praktijk vaker voor dan verkeerd prikken, en het is de fout met het meeste effect op het verloop.
Als u wilt wisselen van dag, is dat meestal mogelijk binnen bepaalde grenzen. Vraag dat na bij de apotheek in plaats van het zelf uit te proberen.
Als u er echt tegenop ziet
Vraag of de praktijkondersteuner de eerste keer meekijkt. Dat is een normale vraag en het gebeurt vaker dan u denkt.
Laat het de eerste keer door iemand anders doen als dat helpt, en neem het daarna zelf over. De drempel verdwijnt meestal na één of twee keer.
Naaldangst die verder gaat dan aarzeling is een reële klacht waarvoor hulp bestaat. Dat is een gesprek waard met de huisarts, niet iets om alleen doorheen te bijten.
Veelgestelde vragen
Doet zelf prikken pijn?
Meestal nauwelijks. De naald is kort en dun en gaat in de vetlaag onder de huid, niet in een spier. Die laag heeft weinig pijnzenuwen. De meeste mensen beschrijven het als een prikje.
Waar prik ik het beste?
In de buik op enige afstand van de navel, in de voorkant of zijkant van het bovenbeen, of in de bovenarm. De plek verandert de werking niet. Wissel elke week een stukje om verharding van het weefsel te voorkomen.
Mag ik een naald opnieuw gebruiken?
Nee. Een naald is na één keer bot, wat de volgende prik pijnlijker maakt, en ze is niet meer steriel. Gebruik elke keer een nieuwe.
Er kwam een druppeltje uit na het prikken, mis ik nu dosis?
Dat komt voor en betekent zelden dat u een relevante hoeveelheid bent misgelopen. Prik niet opnieuw. Overleg bij twijfel met de apotheek.
Ik ben een injectie vergeten, wat nu?
Wat u moet doen hangt af van het middel en van het aantal verstreken dagen, en staat in de bijsluiter van uw eigen pen. Prik nooit twee doses om het in te halen.
Ik durf het niet, wat kan ik doen?
Vraag of de praktijkondersteuner de eerste keer meekijkt, of laat het de eerste keer door iemand anders doen. Bij naaldangst die verder gaat dan aarzeling bestaat hulp; bespreek dat met de huisarts.
