Angst voor prikken is een erkend fenomeen en een geldige reden om na te denken voor u begint. Wat de cijfers zeggen, wat applied tension is en hoe u stap voor stap went. Dit is informatie over de praktische kant, geen medisch advies, geen doseringsadvies en geen vervanging van het gesprek met uw arts of apotheker. Waar het onderzoek dun is, zeggen wij dat erbij.
Het is geen uitvlucht
Angst voor naalden is geen eigenaardigheid en geen gebrek aan doorzettingsvermogen. Het is een van de best beschreven angsten in de geneeskunde. Dat u er weinig over hoort, komt doordat mensen het niet vertellen.
Een systematische review met meta-analyse uit 2019 bracht 119 onderzoeken samen. De schattingen voor angst voor prikken lagen daarin op 20 tot 50 procent bij adolescenten en 20 tot 30 procent bij jonge volwassenen. De angst neemt af met de leeftijd en komt bij vrouwen vaker voor. Bij volwassen patiënten werd 16 procent van de gemiste griepvaccinaties eraan toegeschreven.
Bij mensen die langdurig moeten prikken lopen de cijfers sterk uiteen. Een scoping review uit 2021 vond 17 tot 52 procent bij kanker en 0,2 tot 80 procent bij diabetes, elke studie met een andere manier van meten, en stelde vast dat er nauwelijks goed onderzoek is naar wat eraan te doen is.
Consistent is wel dat mensen er geen hulp voor vragen. In een internetvragenlijst onder 2.098 volwassenen had van de groep met prikangst 24,3 procent ooit een therapeut gezien, en de meesten hadden het nooit gemeld.
Een reden om niet te beginnen is een geldige reden
Dit hoort voor de tips te staan. Als u er iedere week tegenop ziet, is dat relevante informatie voor degene die het voorschrijft en geen karakterkwestie.
Een behandeling die u na drie weken in de koelkast laat liggen, helpt niemand. Vooraf zijn er nog keuzes; achteraf is er alleen een gesprek over waarom het niet gelukt is.
Dat betekent niet dat prikangst het einde van de vraag is. Bij de meeste mensen verdwijnt de drempel na één of twee keer.
Als u dreigt weg te draaien: applied tension
Een deel van de mensen met prikangst reageert niet met paniek maar met wegraken: licht in het hoofd, wit wegtrekken, soms echt onderuitgaan. Daarvoor bestaat een eigen techniek, applied tension, waarbij u spieren in armen, benen en romp stevig aanspant en weer ontspant, een paar keer achter elkaar, vlak voor en tijdens het prikken.
In een haalbaarheidsstudie werd die techniek samen met blootstelling in één sessie aangeboden aan veertig mensen met een sterke angst voor bloed, verwonding en injecties. Na die ene sessie onderging 70 procent een bloedafname, en de verbetering hield na zeven maanden aan. Het is een kleine studie rond een bloedafname en niet rond een prik thuis, dus een aanwijzing en geen bewijs.
Voelt u zich bij prikken licht in het hoofd, meld dat dan: dat vraagt een andere oplossing, zoals liggend prikken.
Stap voor stap, in uw eigen tempo
De aanpak die bij angsten het beste onderzocht is, komt neer op blootstelling in kleine stappen: niet de stap die u niet kunt zetten, maar de stap ervoor, herhaald tot hij gewoon wordt.
Bij een prikpen betekent dat vier treden. De pen uit de doos halen en bekijken. De pen vasthouden, zonder naald. Iemand anders laten prikken terwijl u kijkt. En dan zelf prikken.
Blijf bij elke trede tot hij saai wordt. Een trede overslaan die nog spannend is, is de gebruikelijke manier waarop dit misgaat.
Wat u aan de praktijkondersteuner vraagt
Zeg het hardop bij de uitleg. Vraag of iemand de eerste keer meekijkt, en vraag of de eerste prik door iemand anders gezet kan worden. Vraag ook wat er mogelijk is als het niet lukt; dat is een reële vraag en geen aankondiging dat u opgeeft.
Gaat de angst verder dan aarzeling, bijvoorbeeld als u er dagen vooraf niet van slaapt of als u om die reden ook ander onderzoek uitstelt, dan is het een fobie en bestaat er behandeling voor. Dat loopt via de huisarts. Dat de meeste mensen die hulp nooit vragen, is bij dit onderwerp het grootste probleem.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt angst voor prikken voor?
In een meta-analyse uit 2019 lagen de schattingen op 20 tot 50 procent bij adolescenten en 20 tot 30 procent bij jonge volwassenen. De angst neemt af met de leeftijd en komt bij vrouwen vaker voor. Bij mensen met een chronische aandoening lopen de gevonden cijfers sterk uiteen.
Is prikangst een reden om niet aan een afslankprik te beginnen?
Het is in elk geval een reden om het vooraf te bespreken. Een behandeling die u na drie weken laat liggen, levert niets op. Benoem het bij degene die het voorschrijft, dan zijn er nog keuzes.
Wat is applied tension?
Een techniek voor mensen die bij prikken dreigen weg te raken: spieren in armen, benen en romp stevig aanspannen en weer ontspannen, een paar keer, vlak voor en tijdens het prikken. In een kleine haalbaarheidsstudie onderging 70 procent van veertig sterk angstige mensen daarna een bloedafname.
Helpt het om er stap voor stap aan te wennen?
Blootstelling in kleine stappen is bij angsten de best onderzochte aanpak. Bij een prikpen gaat het om de pen bekijken, hem vasthouden, iemand anders laten prikken en daarna zelf. Blijf bij elke stap tot hij saai wordt.
Wanneer is het meer dan zenuwen?
Als u er dagen vooraf van wakker ligt, als u wegraakt, of als u er ander medisch onderzoek om uitstelt. Dan gaat het om een fobie en bestaat er behandeling voor. Dat gesprek begint bij de huisarts.
