Haaruitval een paar maanden na de start is meestal telogeen effluvium: tijdelijk, met vertraging, en het haar komt terug. Wat helpt en wat niet. Dit is informatie over de praktische kant, geen medisch advies, geen doseringsadvies en geen vervanging van het gesprek met uw arts of apotheker. Waar het onderzoek dun is, zeggen wij dat erbij.
Kort samengevat
Haaruitval die twee tot vier maanden na de start van snel gewichtsverlies begint, is vrijwel altijd telogeen effluvium. Het haar valt over de hele hoofdhuid uit, niet in plekken.
Het komt terug. Bij de meeste mensen stopt de uitval binnen zes tot negen maanden en groeit het haar daarna weer aan, al duurt het herstel van de volledige dikte langer.
Het is geen bijwerking van het middel in de klassieke zin. Het is een reactie op het gewichtsverlies zelf en op de kleinere hoeveelheid voedsel, en het gebeurt ook na een maagverkleining of een streng dieet.
Wat telogeen effluvium is
Elke haarwortel doorloopt een cyclus. Het grootste deel van de haren zit in een groeifase die jaren duurt. Een klein deel zit in een rustfase van enkele maanden, aan het eind waarvan het haar uitvalt en een nieuw haar begint.
Bij een schok voor het lichaam schakelt een groter deel van de haarwortels tegelijk over naar die rustfase. Dat gebeurt bij koorts, na een operatie, na een bevalling, bij ernstige stress en bij snel gewichtsverlies.
De uitval zelf komt pas aan het eind van die rustfase, en dat is de reden voor de vertraging van twee tot vier maanden. Het haar dat u nu in de doucheput vindt, is gereageerd op iets van een kwartaal geleden.
Diezelfde vertraging maakt de klacht verwarrend. Op het moment dat het haar uitvalt, gaat het meestal juist beter en zijn de eerste weken achter de rug.
Hoe u het herkent
De uitval is verspreid over de hele hoofdhuid. Er ontstaan geen ronde kale plekken; die wijzen op iets anders en horen bij de huisarts.
Het haar komt eruit met een klein wit knobbeltje aan de wortel. Dat is normaal en betekent dat het haar het einde van zijn rustfase heeft bereikt.
U merkt het aan de hoeveelheid in de borstel, in de afvoer en op het kussen, en na verloop van tijd aan de dikte van een staart. De haarlijn zelf verschuift niet.
Wat er niet bij hoort: jeuk, schilfers, roodheid of pijn van de hoofdhuid. Ook dat is een reden om het te laten bekijken.
Waarom snel gewichtsverlies dit uitlokt
Haarwortels zijn onder de snelst delende cellen van het lichaam. Ze hebben veel bouwstoffen en energie nodig, en bij een tekort zijn ze een van de eerste plekken waar bezuinigd wordt.
Bij snel gewichtsverlies komen twee dingen samen: een fors energietekort en, doordat er minder gegeten wordt, vaak ook minder eiwit, ijzer, zink en B-vitamines.
Hoe sneller het gewichtsverlies, hoe groter de kans. Dat is de enige factor waar u zelf iets aan kunt sturen, en het is een reden om het tempo met de arts te bespreken in plaats van het te willen versnellen.
IJzertekort verdient bij vrouwen aparte aandacht. Wie ook menstrueert, heeft een extra verliespost, en een laag ferritine is een bekende versterker van deze vorm van haaruitval.
Wat wel helpt
Genoeg eiwit. Haar bestaat vrijwel volledig uit eiwit, en bij kleinere porties is dat de voedingsstof die het snelst tekortschiet. Zet het eiwit vooraan in elke maaltijd.
Laten kijken naar ijzer, ferritine, vitamine B12 en de schildklier. Dit zijn de tekorten die dezelfde klacht geven en die behandeld kunnen worden. Een schildklierprobleem hoort erbij omdat het los van het afvallen kan spelen.
Het tempo bespreken. Als de uitval hevig is, kan een langzamer verloop een overweging zijn. Dat is een gesprek met de voorschrijver.
Geduld met een grens eraan. Duurt de uitval langer dan negen maanden, of ontstaan er kale plekken, dan is er een andere reden en hoort het bij de huisarts.
Wat niet helpt
Speciale shampoos en serums tegen haaruitval. Het probleem zit in de haarwortel en in de voedingsstatus, niet aan de buitenkant van het haar.
Biotine als supplement. Het wordt volop verkocht voor dit doel, maar een biotinetekort is in Nederland zeldzaam en aanvullen zonder tekort verandert niets. Er is een bijkomend probleem: hoge doses biotine kunnen laboratoriumuitslagen verstoren, waaronder die van de schildklier en van hartmarkers.
Meer eten om het te stoppen. De uitval die u nu ziet, is een reactie op iets van maanden geleden en is niet terug te draaien door vandaag anders te eten. Wat u vandaag eet, bepaalt wel het herstel.
Knippen of juist niet knippen. Dat verandert niets aan de wortel. Een kortere coupe laat het wel minder opvallen, en dat is voor sommigen genoeg reden.
Hoe het verloopt
De uitval begint twee tot vier maanden na de start, is enkele maanden op zijn hevigst en neemt daarna af.
Bij de meeste mensen is het na zes tot negen maanden voorbij. Nieuwe haren zijn dan al te zien als korte haartjes langs de haarlijn en op de scheiding.
Het duurt daarna nog maanden voordat die haren op lengte zijn en het haar weer dezelfde dikte heeft. Die fase voelt lang omdat er niets meer gebeurt wat u kunt zien.
Wat vrijwel nooit gebeurt: blijvende kaalheid door deze oorzaak. Bij mensen met een aanleg voor erfelijke haaruitval kan een episode als deze die aanleg wel eerder zichtbaar maken, en dat is een aparte kwestie voor de huisarts.
Veelgestelde vragen
Komt mijn haar terug na afvallen?
Bij telogeen effluvium wel. Bij de meeste mensen stopt de uitval binnen zes tot negen maanden en groeit het haar daarna aan. Het herstel van de volledige dikte duurt nog enkele maanden langer.
Waarom begint het pas na een paar maanden?
Omdat de haarwortels bij een schok overgaan naar de rustfase en het haar pas aan het eind daarvan uitvalt. Die fase duurt enkele maanden, dus het haar dat nu uitvalt reageert op iets van een kwartaal geleden.
Is het een bijwerking van het middel?
Niet in de klassieke zin. Het is een reactie op het snelle gewichtsverlies en op de kleinere hoeveelheid voedsel, en het treedt ook op na een maagverkleining of een streng dieet.
Wat kan ik laten controleren?
IJzer en ferritine, vitamine B12 en de schildklier. Dat zijn de tekorten die dezelfde klacht geven en die behandeld kunnen worden. Bij vrouwen die menstrueren verdient ferritine extra aandacht.
Helpt biotine?
Alleen bij een tekort, en dat is in Nederland zeldzaam. Hoge doses biotine kunnen bovendien laboratoriumuitslagen verstoren, waaronder schildklierwaarden en hartmarkers.
Wanneer moet ik naar de huisarts?
Bij ronde kale plekken, bij jeuk, schilfers, roodheid of pijn van de hoofdhuid, en als de uitval langer dan negen maanden aanhoudt. Dat past niet bij telogeen effluvium.
